Jaren werkte Herman Keppy aan het boek Zijn jullie kerels of lafaards. En al jaren mag hij erover vertellen en schrijven. Meer dan tachtig jaar na de bevrijding van Nederland, is de aandacht niet verflauwd. Daarom werd Herman op 20 juni 2025 geïnterviewd voor de nieuwe, vierde serie van Het verhaal van Nederland. Acht afleveringen handelen over de bezetting van Nederland in WO2. Uitzending eind 2026 of begin 2027.
In 2025 sprak Herman over de oorlog op 6 april in het Nationaal Archief (Den Haag), 24 april in Museum Sophiahof (Den Haag) en 4 mei bij Podium Mozaïek (Amsterdam).
2 EN 3 MEI: BOMENBUURT IN VERZET
Op vrijdag 2 mei 2025 was Herman Keppy vanaf 10.30 uur te horen op Den Haag FM in het programma ‘Haags Bakkie’ (luister terug via de website). Hij werd geïnterviewd in verband met de wandeltocht ‘Bomenbuurt in Verzet’ die hij zaterdag 3 mei heeft gelopen met een groep zeer geïnteresseerden. Die kwamen uit de buurt, anderen van verder, en één helemaal uit Maastricht
Zaterdagmorgen startte hij vanaf de Bibliotheek Fahrenheitstraat aan de wandeling door de Haagse Bomenbuurt langs de adressen waar verzetsstrijders en/of Engelandvaarders uit Nederlands-Indië en Suriname voor en tijdens de oorlog hebben gewoond. Dat zijn er verrassend veel en allemaal hebben zij een eigen, bijzonder verhaal. De wandeling eindigde met een soto ayam bij restaurant Sana Sini op de Thomsonlaan.
Onder de namen, de straat waar de helden van toen woonden of actief waren, kort wat ze hebben gedaan, en hun foto’s.
Henk Bajetto
(Batavia 1909 – Oegstgeest 1997)
Thomsonplein 26
Majoor KNIL
Een van de 56 Nederlandse officieren die de Erewoordverklaring weigerde te tekenen. Zat vast in onder meer Slot Colditz (de foto is genomen tijdens een optreden in het slot). Hij was de oom van de gebroeders Spook die later worden genoemd.
Rudy Burgwal
(Soerabaja, 1917 – St. Isle, 1944)
Populierstraat 17
Engelandvaarder en bekwame Spitfirepiloot. Hij haalde 14 V1’s neer en een halve (want misschien raakte een maatje die ook wel). Dan geldt je in Engeland als een Ace. Rudy was zeer populair onder zijn collega’s, helaas maakte Duits afweervuur boven Frankrijk een einde aan zijn leven.
Frans Claassen
(Soerabaja 1911)
Thomsonlaan 185
Een van de 56 Nederlandse officieren die de Erewoordverklaring weigerde te tekenen. Tekende je deze dan lieten de Duitsers je gaan, tekende je niet, werd je gevangengezet. Claassen zat vast in onder meer Slot Colditz.
Dolf Dufour
(Djokjakarta 1907)
Cederstraat 144
Een van de 56 Nederlandse officieren die de Erewoordverklaring weigerde te tekenen. Dufour trachtte verkleed als Wehrmacht-officier (zie foto) vergeefs uit Colditz te ontsnappen.
Han Gelder
(Batavia 1919 – Den Haag, 1944)
Thomsonlaan 21
Initiator van het Nederlands studentenverzet en uitgever van de illegale, maar zeer professioneel ogende krant Ons Volk. Gelder pleegde zelfmoord in de drukkerij in de Wouwerstraat toen soldaten van de Sicherheitsdienst en hun Nederlandse handlangers daar binnenvielen. Hij was bang dat hij zijn vrienden zou verraden, dan liever dood.
Chris ‘Tip’ Gutteling
Maarten Gutteling
(Buitenzorg 1920)
Beeklaan 450
De tweelingbroers gingen beiden op Engelandvaart met hulp van buurtgenoot Anton Schrader (zie verder in dit verhaal). Chris bereikt Engeland en wordt RAF-vlieger. Maarten wordt gearresteerd nadat het bootje waarmee hij naar Engeland wilde varen door pech in Zeeland strandt – de buitenboordmotor viel uit en de mannen lieten daarop per ongeluk de reservemotor in zee vallen. Maarten Gutteling wordt gestraft met 15 jaar dwangarbeid, maar hij overleeft de gevangenissen en concentratiekampen.
Victor Makatita
(Batavia 1919 – Besancon 1942)
Sportpark Hanenburg (is verplaatst naar Nieuw Hanenburg)
KMA-student en stervoetballer van Quick die op Engelandvaart gaat. De route over land is allang verraden, de een na de andere Engelandvaarder wordt in de kraag gevat. Wanneer het bericht door Den Haag gaat dat Makatita is opgepakt en gefusilleerd, gaat er een schok door Den Haag. Het duurt ongeveer een jaar voordat men weer op Engelandvaart durft te gaan.
Jean Moquette
(Modjokerto, overleden 1953)
Tamarindestraat 15 (straat bestaat niet meer)
Een van de 56 Nederlandse officieren die de Erewoordverklaring weigerde te tekenen. Zat vast in onder meer Slot Colditz. De auto op de foto, een Opel Käpitan, was vlak voor de oorlog gekocht om naar Indië te brengen. Tijdens de oorlog werd hij verborgen voor de Duitsers. En omdat het een van de weinige luxe auto’s was die niet in beslag was genomen, is hij in de tijd vlak na de bevrijding nog uitgeleend voor tripjes van Prins Bernhard.
Waldemar Nods
(Paramaribo 1908 – Oostzee 1945)
Pijnboomstraat 63
Waldemar Nods runde met echtgenote Rika van der Lans een pension waar naast een deserteur uit SS-dienst ook Joodse mensen terecht konden. Over zijn leven dat zo tragisch eindigde, is het prachtige boek Sonny Boy geschreven door Annejet van der Zijl.
Donald en Henk Poetiray
(Batavia 1922 – Den Haag 2005, Weltevreden 1924 – Denver 2014)
Pijnboomstraat 52
Engelandvaarders die werden onderschept. Donald overleeft Buchenwald, gaat voor de Nederlanders vechten in Indonesië, maar stapt uiteindelijk over naar de strijdmacht van zijn vaderland. Henk weet weliswaar Zwitserland te bereiken, maar als hij zich wil aansluiten bij de geallieerden die al in Sicilië zijn geland, wordt hij alsnog gevangengenomen. Men besluit hem te gebruiken voor de Arbeitseinsatz. Als medewerker op een postkantoor maakt hij in Berlijn alle bombardementen van het laatste oorlogsjaar mee. Dat is vreselijk, maar erger, zoals hij na de oorlog getuigt, is het als de Russen binnenvallen en alle meisjes en vrouwen verkrachten, die zij maar te pakken kunnen krijgen, .
Humphry Rijk van Ommeren
(Paramaribo 1906 – Den Haag 1987)
Harry ‘Harti’ Rijk van Ommeren
(Paramaribo 1913 – Den Haag 1996)
Henk Rijk van Ommeren
(Paramaribo 1917 – Uelzen 1945)
Frank Rijk van Ommeren
(Paramaribo 1918 – Waalsdorpervlakte 1944)
Thomsonplein 5
Oudste broer Humphry is de man achter ‘bureau Nauta’, dat zorgt voor onderduikadressen en distributiebonnen voor Joden. Zijn broers verlenen hand- en spandiensten. Op 27 december 1944 valt de politie binnen op Thomsonplein 5 en arresteert 2 broers, de anderen worden eerder en later opgepakt. Humphry wordt vastgezet in het Oranjehotel. Henk overleeft kamp Neuengamme niet, Frank wordt gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte. Harry wordt vrijgelaten.
Anton Schrader
(Soerabaja 1917 – Den Haag, 2000)
Populierstraat 17
Meesterbrein achter de organisatie van een reeks Engelandvaarten, niemand heeft er meer tot stand weten te brengen. Schrader vertrok zelf ook en toen de Nederlandse regering in ballingschap in Londen weinig met hem op bleek te hebben, bood hij zijn diensten aan bij de Amerikanen. Die zagen meteen dat zij met een intelligent iemand te maken hadden en ontvingen hem met open armen. Ze dropten hem vervolgens boven Groningen en zetten hem in als spion – voorzien van de eerste mobiele telefoon ooit.
Frits Spook
(Weltevreden 1920- Vancouver 2016)
Nico Spook
(Weltevreden februari 1922 – Vancouver 1964)
Cor Spook
(Pematang Siantar 1923 – Canada)
John Spook
(Balikpapan 1929 – Vancouver 2012)
Valkenboskade 570
Alle vier Engelandvaarder. KMA-student Frits sluit zich na de tocht naar Zwitserland aan bij de landmacht. Zijn twee jongere broers weten na hem ook Zwitserland te bereiken en na aankomst in Engeland meldt Nico zich aan bij de RAF en Cor bij de mariniers. John wordt opgepakt in Frankrijk en omdat hij pas 14 jaar is door de Duitsers teruggestuurd.
Fred Stumpff
(Weltevreden 1917 – Ngawi 1948)
Beukstraat 4
Stumpff treedt toe tot de illegale Ordedienst, ziet zich gedwongen om onder te duiken in Amsterdam en besluit om te vluchten. Via de organisatie van Anton Schrader weet hij over zee in Engeland te komen. Hij wordt opgeleid tot RAF-vlieger en omdat hij tegen de Japanners wil vechten naar Australië gezonden. Hij sneuvelt na WO2 in de Indonesische revolutie.
Walter ‘Wout’ Teller
(Soerabaja, 1910- Natzweiler, 1944)
Fahrenheitstraat 678 (originele huis verdwenen bij bouw Atlantikwal)
Teller vecht als luitenant KNIL op 10 mei 1940 aan de IJssellinie. Treedt daarna toe tot de Ordedienst en zoekt contact met Engeland via een radio in zijn woning. De Duitsers peilen het adres uit vanwaar wordt uitgezonden en hoewel Tellers echtgenote de radio nog uit het raam gooit, arresteren ze hem.
Rutger ‘ Tuti’ Webb
(Sigli 1914 – Vught 1944)
Wilgstraat 5
Vanuit het huis van zijn schoonouders Husser geeft jurist Webb leiding aan de ‘Indische jongens’ die onder meer verantwoordelijk zijn voor de geslaagde overval op een distributiekantoor in de Copernicusstraat in Den Haag. Helaas volgt een ‘fout’ meisje de overvallers, die per fiets ontkomen, naar hun schuilplaats en verraadt ze aan de Duitsers. De meesten komen terecht in het Oranjehotel en zijn in ieder geval vanaf Dolle Dinsdag weer vrij man. Webb echter is vervoerd naar Kamp Vught en sindsdien ontbreekt elk spoor.
Dick de Zeeuw
(Tanjung Pura 1924 – Bangkok 2009)
Populierstraat 109 (de school waar menig Engelandvaarder op heeft gezeten)
De latere voorzitter van de KVP (Katholieke Volkspartij, een van de voorlopers van het CDA) gaat als student in Wageningen op Engelandvaart. Hij wordt samen met een maatje opgepakt in Frankrijk en belandt eerst in Buchenwald, vervolgens in subkamp Dora, waar V1’s en V2’s met slavenarbeid worden geproduceerd. De Zeeuw overleeft de oorlog ternauwernood.
EEN LAND IN VERZET
Op woensdag 26 februari 2025 is Een land in verzet verschenen, onder redactie van Mirjam de Lange en Paul van Tongeren. Uitgeverij Balans kondigt het boek aan met de volgende tekst: ‘Als je verzet beschouwt als het actief, met alle risico’s van dien tegenwerken van de bezetter, dan heeft een op de vijf Nederlanders tussen de 20 en 65 jaar daar destijds aan deelgenomen, zo concluderen de auteurs van Een land in verzet. Aan de hand van afzonderlijke korte levensbeschrijvingen illustreren zij wie dat waren: heel gewone mensen, die het gewoon niet pikten.’
Keppy is een van de auteurs. In zijn bijdrage ‘Hij is pikzwart en komt uit de West’ schrijft hij niet alleen over een aantal Indische en Indonesische personages uit zijn boek Zijn jullie of kerels of lafaards’, maar verhaalt hij ook over verzetsmensen uit Suriname, als Anton de Kom en de gebroeders Rijk van Ommeren, en over Boy Ecury van Aruba. Verkrijgbaar bij de boekhandel voor: €25.
Zijn jullie kerels of lafaards?
Zijn jullie kerels of lafaards? De Indische en Indonesische strijd tegen de nazi’s 1940-’45 vertelt de geschiedenis van de Duitse bezetting opnieuw, maar nu ingekleurd, ook letterlijk, door mensen uit Nederlands-Indië.
Al voor de oorlog bestaat er een Indische gemeenschap in Nederland. Honderden van hen hebben zich tegen de Duitsers verzet. Keppy heeft ze gevonden op alle gemeenplaatsen: onderduik, illegale pers, persoonsbewijzen vervalsen, Engelandvaart, Market Garden, concentratiekamp, studentenverzet, RAF, Koninklijke Marine, Englandspiel enzovoorts.
Deze publicatie poogt voor de eerste keer een overzicht te geven van hun strijd, Indonesiërs, Indo’s en totoks. Het is voor velen, inclusief de Indische gemeenschap, een tot nog toe onzichtbaar verhaal.
Geschiedenis
Vormgeving: Ido Harmens (FirmaVorm)
Omvang: 272 pagina’s
Formaat: 21 x 26 cm
Illustraties: meer dan 250
Uitvoering: gebrocheerd
ISBN: 978-90-820635-4-7
Uitgeverij West, 2019
Uitverkocht, nog wel verkrijgbaar op boekwinkeltjes.nl
Over Zijn jullie kerels of lafaards?
‘Wat terecht ook de aandacht trok was het boek (en de bijbehorende tentoonstelling in Bronbeek) van Herman Keppy. Zijn Jullie kerels of lafaards? (2019), over de onbekende Indische en Indonesische verzetsstrijders tijdens de Duitse bezetting.’
Lizzy van Leeuwen in het boek Ons Indisch Erfgoed, 2e druk, Walburgpers, 2024.
‘Zijn jullie kerels of lafaards van Herman Keppy is het nieuwe standaardwerk over het Indisch verzet.’
Historisch Nieuwsblad, special Verzet en collaboratie in Nederland, mei 2021
‘Het boek leest als een monument voor vergeten, ja zelfs verdrongen helden.’
David van Reybrouck in zijn boek Revolusi, 2020
‘Veel boeken over de oorlog vertellen een verhaal dat inmiddels wel bekend is. Dit boek voegt echt iets toe.’
Rob Hartmans in het Historisch Nieuwsblad, mei 2020
‘Journalist en schrijver Herman Keppy deed twaalf jaar onderzoek naar het onderbelichte maar verrassend grote aandeel Indische en Indonesische verzetsstrijders tijdens de oorlog en bracht over hen een rijk geïllustreerd boek uit.’
Daan Schneider in de VPRO Gids, 18 maart 2020
‘Hij begon een onderzoek dat maar liefst twaalf jaar duurde en bracht daarmee een vergeten geschiedenis aan het licht. Wat blijkt namelijk? Indische mannen en vrouwen keken niet werkloos toe, maar namen het op tegen de Duitse bezetter.’
Hans Hemmes in het Algemeen Dagblad, editie Den Haag, 17 maart 2020
‘Het is een onbekend verhaal: de jonge mannen en vrouwen uit Nederlands-Indië die massaal verzet pleegden tegen de nazi’s in Nederland.’
Peter Schat in De Gooi- en Eemlander, 17 maart 2020
‘Keppy is er in elk geval in geslaagd die groep heel zichtbaar te maken. En ook te laten zien aan de hand van tientallen verhalen hoe dapper velen van hen waren. Die moed en strijdbaarheid zijn opvallend sterker geweest dan van de doorsnee Hollandse burger.’
Jan-Hendrik Bakker in Den Haag Centraal 30 januari 2020
‘Ze kregen geen plek in de geschiedschrijving. Er werden geen kazernes of straten naar ze vernoemd. Het regende geen erebaantjes of koninklijke onderscheidingen. En ze stonden niet vooraan bij herdenkingen en kransleggingen. Het monument dat zij verdienen, moest — 75 jaar na dato — door Herman Keppy in de vorm van dit boek worden opgericht.’
Coos Versteeg voor Indisch-anders.nl, 8 december 2019
‘Als er een monument moest komen voor al die Indische deelnemers aan de strijd tegen het nationaalsocialisme, dan heeft Keppy dat nu opgericht.’
John Jansen van Galen in Het Parool, 23 november 2019
Voor Keppy zijn de verhalen over Molukse verzetsstrijders of RAF-vliegers ook een persoonlijke genoegdoening. ‘Als je een Molukker ziet als vlieger bij de RAF of als sleutelfiguur in het verzet, denk je als zoon van een Molukse vader toch: wauw!’
Sander van Walsum in de Volkskrant, 23 november 2019
‘Het is een meesterwerk’
Ernst Jansz, musicus
‘Onderbelicht bleef tot nu toe het bepaald niet geringe aandeel van Indo’s en Indonesiërs in de illegaliteit. Het boek Zijn jullie kerels of lafaards? (€29,95) van de Nederlands/Molukse journalist/schrijver Herman Keppy maakt aan die leemte een eind.’
Coos Versteeg in Dagblad 070, 12 november 2019
‘Hij geeft in zijn boek tientallen voorbeelden van verzetsdaden waarbij mensen met Indische banden betrokken waren. Van de vele Indische vrienden rond “Soldaat van Oranje” Erik Hazelhoff Roelfzema, zelf ook in Indië geboren, tot de assistenten van verzetsheld Gerrit van der Veen.’
Harriët Salm in Trouw, 5 november 2019