AGENDA
Het afgelopen jaar is Herman Keppy in de boeken en archieven gedoken en heeft hij als een kluizenaar geschreven aan zijn nieuwe boek Kapal 7. Toen dat boek in maart in de finale productiefase kwam, brak er weer tijd voor andere zaken aan. Na twee lezingen in Den Haag volgen er nog presentaties en zelfs een groot evenement in Amsterdam. Onder wat er de komende tijd op het programma staat.
29 april: Monument Marine-Molukkers
In Hilversum, Den Helder en Loosdrecht zijn in de afgelopen jaren al monumenten verschenen voor de Molukse marinemannen die er hebben gewoond en gewerkt. Er komt er ook één in Mokum. Met medewerking van de Gemeente Amsterdam, de Koninklijke Marine en het Scheepvaartmuseum vindt in de ochtend van 29 april de onthullingsbijeenkomst plaats op Kattenburg van het door Yopi Abraham gemaakte kunstwerk. Herman treedt op als ceremoniemeester.
Woensdag 29 april
10.00-10.30 uur Scheepvaartmuseum
Alleen voor genodigden
10.30 -13 uur onthulling op Kattenburg
Vrije toegang
6 mei: Het verhaal van Nederland
In de TV-serie Het verhaal van Nederland neemt verteller Daan Schuurmans de kijker mee langs de hoogte- en dieptepunten van de Nederlandse geschiedenis. Daan bezoekt daarbij plekken in het land die in de geschiedenis van betekenis waren en zijn rol als verteller ter plaatse wordt gecombineerd met gedramatiseerde scènes en interviews met deskundigen. In de laatste aflevering van de nieuwe serie, over de Tweede Wereldoorlog, komt Keppy aan het woord over verzetsstrijders uit de koloniën.
Woensdag 6 mei
NPO 1, 20.30 uur
Bekijk de trailer
16 en 28 mei: Kapal 7. Boekpresentatie en lezing
Aan de hand van ooggetuigenverslagen, krijgsraadverhoren en dagbladreportages van toen vertelt Herman eindelijk het werkelijke verhaal van de Indonesiërs achter de muiterij van Hr.MS. De Zeven Provinciën. Kapal Toedjoeh (Schip Zeven), zoals Indonesiërs dat schip nog steeds noemen.
Zaterdag 16 mei, 13.30 uur
Bibliotheek School 7 (zaal 7)
Keizersgracht 94, Den Helder
Toegang: €4,50.
Meer informatie en reserveren via deze link.
Donderdag 28 mei, 18.30 uur
Boekhandel De Vries Van Stockum
in De Passage in Den Haag
Vrij toegankelijk
HARLEM GLOBETROTTERS 100
De Winterspelen zouden volstrekt aan me zijn voorbijgegaan, als er op de diverse tv-kanalen niet zo veel aandacht aan zou worden besteed. Maar dan nog laat het oom Herman koud. Tja, verstokte ex-basketballspeler. Die er door een duistere macht via cyberspace op werd geattendeerd dat 100 jaar geleden, in 1926, The Harlem Globetrotters werden opgericht – niet in New York, maar in Chicago.
Ze bestaan nog steeds, een aardig soort circusact, terwijl het team de eerste vijftig jaar bestond uit de beste basketballspelers ter wereld. Die kregen omdat ze afro-amerikanen waren geen plek in de reguliere Amerikaanse profcompetitie. Grappig genoeg was vlak na de oorlog Reece ‘Goose’ Tatum, links op de advertentiefoto (beter: drink het niet), mooi wél de bestbetaalde basketballprof ter wereld. Je ziet hem met zijn maten op de zwartwit foto voor Ricard (ook niet drinken), de tweede van rechts.
Geheel links op die foto staat Larry James Strong, basket- en baseballlegende in Italië, van wie ik de foto ooit heb gekregen. Rechtsboven de poster van de Globetrotters toen ze in 1954 Amsterdam aandeden. De voorwedstrijd werd gespeeld door het Bondsteam en D.E.D., een selectie vaderlandse topspelers versus De Eerste Driejarige uit Amsterdam. Het spelletje stelde hier nog niets voor, dus het moet zoiets zijn geweest als Ria Valk in het voorprogramma van The Beatles (ook waargebeurd).
10 februari 2026
THE BEAR OP DE PIER
Voor de zoveelste keer gaat-ie op de schop. De verbouwing staat te beginnen of is begonnen – het is te koud om even te kijken. Nu moeten een viersterrenhotel, een kleinschalig familiehotel, een luxe spa en een multifunctionele ruimte voor 500 personen De Pier van Scheveningen redden.
De attractie uit 1961 heeft in zijn bestaan meerdere periodes van diepe droefenis gekend. Dan was het betonnen gevaarte vervallen, en viel er niets te beleven totdat een projectontwikkelaar weer iets nieuws verzon: bungeejumpen, een reuzenrad, één groot restaurant, of toch een hoop kleine restaurants. Uiteindelijk mislukking.
Geef mijn portie maar aan Fikkie, oom Herman is tevreden met de aanschaf van vandaag. De omstanders op De Pier in de zomer van 1973 herkennen Bob ‘the Bear’ Hite niet, frontman van de Amerikaanse bluesrockband Canned Heat, maar ik wel. Daarom kon ik de foto van Niels M. niet in de winkel laten liggen. Mijn ultieme Pierbelevenis.
Canned Heat was zo’n maffe hippieband uit California met grote hits als On the Road Again en Going Up in The Country. Een persoonlijke favoriet is Time Was. Ze maakten furore op de legendarische festivals van die tijd. Zo stonden ze op Woodstock, gek genoeg niet in beeld op de succesvolle film uit 1970. Pas in latere re-edities van die film kon men hun coole optreden in de vroege ochtend op Woodstock op het witte scherm bewonderen.
Oprichter Alan ‘Blind Owl’ Wilson werd in 1970 in zijn slaapzak gevonden even buiten zijn huis in de heuvels van Californië, men zegt dat het zelfmoord was. De andere stichter van de band, Bob Hite, vond de dood acht jaar nadat deze foto is genomen. Klassiek bijna, als gevolg van een overdosis.
30 januari 2026
NOTRE VONDELKERK
Als de Notre Dame kan worden herbouwd, is de restauratie van de ‘iconische’ Vondelkerk natuurlijk een fluitje van een cent. Maar in sommige berichten lijkt alsof hij bij voorbaat als voorgoed verloren wordt beschouwd. Terwijl-ie in 1904 ook al in vlammen was opgegaan en weer opgebouwd.
Niet dat het oom Herman wat uitmaakt. Vier jaar woonde ik er om de hoek, in de Anna Vondelstraat, maar dat bouwsel… ik werd er niet warm of koud van. Gewoon een suffe kerk, erger was dat ze in dezelfde straat, in mijn tijd daar, een prachtige villa afbraken en er een lelijke verzorgingsflat voor in de plaats zetten.
De architect van de Vondelkerk was Pierre Cuypers, en laat die man een veel ‘iconischer’ kerk, met twee torens, in Yangon (Rangoon), Myanmar (Birma) te hebben opgericht. Ook daar ben ik met even weinig emotie regelmatig langsgelopen, toen ik in die stad woonde. Misschien kunnen ze op dat eiland in de Vondelstraat eens iets echt iconisch neerzetten.
1 januari 2026
A MESSAGE TO YOU, RUDY
Nostalgie kruipt op als de dagen korter en kouder worden. In de zomer van 1979 kwamen in Engeland vier nog relatief onbekende bands samen in Brighton (middelste foto). Ze zouden alle vier eind dat jaar met een eerste album komen en besloten in november samen op tournee te gaan door de VK en op het Europese vasteland.
Maar Madness trad in oktober eerst nog op in the Electric Ballroom in thuiswijk Camden Town. Wist ik veel? Ik was toevallig in Londen, had op goed geluk een kaartje gekocht. Wat een dansfeest werd dat in een uitverkochte zaal. Nog kapot van de avond daarvoor strompelde ik de volgende avond dezelfde zaal binnen waar nu The Selecter en The Beat optraden. Ook nooit van gehoord, en weer een onverwacht vrolijk, uitverkocht concert.
Na het negatieve punk- en kraaktijdperk waaide er opeens een positieve vibe, die ook oversloeg naar de jeugd in Amsterdam. Daar zag ik The Specials voor het eerst op 21 januari 1980 in Paradiso en op 1 februari kwam Madness. Het waren toen ook korte en koude dagen, maar de herinnering is nog warm. Poeh, 46 jaar geleden.
27 november 2025
SURINAME IN BEELD
Het is bijna zover, op 25 november is Suriname 50 jaar onafhankelijk. Dat brengt gemengde gevoelens met zich mee. Het was al geen goed teken dat Lieve Hugo, de King of Kaseko, plots overleed, nog voordat hij zijn speciale compositie Srefidensi Now op de Onafhankelijkheidsdag in Paramaribo kon zingen. Het was ook geen goed teken dat duizenden Surinamers bij voorbaat hun land in opbouw verlieten.
De onafhankelijkheid heeft om meerdere redenen niet aan de verwachtingen voldaan. Tegelijkertijd weten we dat bijvoorbeeld Nederland ook decennialang interne en externe strijd moest voeren om te komen tot waar het nu is. En als die Suri’s niet naar Holland waren gekomen, had oom Herman een stuk minder vrienden gehad.
Dus bradas en sisas Liesdek, Macnack, Eudoxie, Ombre, Campagne, Willemzorg, en al die anderen die ik slechts van bijnaam ken: gefeliciteerd met 50 jaar onafhankelijkheid. Ook gefeliciteerd met een mooi cadeau dat jullie jezelf niet mogen onthouden. Het boek Suriname in beeld. Fotografie in Suriname 1845-1975, dat morgen wordt gepresenteerd in Leiden, toont met unieke foto’s de ontwikkeling van Suriname in de tijd dat de fotografie tot wasdom kwam.
De prachtige platen komen uit de collectie van Carl Haarnack, zo’n fijne verzamelaar die zijn vondsten wil delen met anderen. Nooit vertoonde vroege foto’s van al die bevolkingsgroepen die het land bevolken, ingekleurde beelden van oud Paramaribo, en de ontroerendste: het haarscherpe portret van Anton de Kom, geschoten na zijn arrestatie op 1 februari 1933. Hardcover hebbeding, verschenen bij uitgeverij Terra, kost €39,90.
10 november 2025
CLIMATE CHANGE
Yes, this granddad joined the climate march today in The Hague behind the banner which read in Dutch: ‘Vote for the grandchildren’ and ‘Choose for the climate’. Because there’s only one planet Earth, but not for much longer if we don’t do anything about it.
One and a half week ago I’ve read following on CNN: ‘We are rapidly approaching multiple Earth system tipping points that could transform our world.’ And: ‘We have now pushed coral reefs beyond what they can cope with.’ It is happening now in our lifetime.
‘Unless global warming is reversed extensive reefs as we know them will be lost. The impacts will have far-reaching consequences. Coral reefs are an essential habitat for marine species, vital for food security, contribute trillions to the global economy and buffer coastal areas from storms.’ Looking away is not an option.
26 oktober 2026
HANS MAIKOWSKI
Tijdens een demonstratie in Berlijn van bruinhemden op 31 januari 1933 werd Hans Maikowski doodgeschoten. Hij was onder meer de leider van SA-Sturms 33, een pro-Hitlerorganisatie die een aantal moorden op zijn geweten had, één ervan uitgevoerd door Maikowski zelf. Hij haatte Joden en communisten. Maikowskis moordenaar zou een communist zijn geweest, na een showproces werden er 55 van hen veroordeeld tot gigantisch hoge gevangenisstraffen.
Adolf Hitler en Joseph Goebbels grepen Maikowkis begrafenis aan om flink propaganda te maken voor de fascistische zaak. Hun held kreeg een met swastikavlaggen overladen staatsbegrafenis door honderdduizenden bezocht, een monument in Berlijn, en veel straten in Duitsland werden naar hem vernoemd. Achteraf bleek dat niet de communisten, maar Goebbels waarschijnlijk zelf achter de moord zat – gevolg van een interne strijd –, maar al het bewijsmateriaal werd vernietigd.
Er is helaas een parallel met de VS van nu. Charlie Kirk heeft niemand vermoord, maar aan zijn heldenstatus moeten toch velen twijfelen. De schutter, die in dit geval waarschijnlijk zelfstandig handelde, wordt net als de communisten toen vooral gedemoniseerd. Als je je in de VS op voorgaande manier uitspreekt, loop je de kans dat je je baan verliest.
Kirk verspreidde leugens over en haat jegens niet-witte Amerikanen en Democraten. Zo zou volgens hem zwarte George Floyd, bewezen gewurgd door een politieagent, overleden zijn aan een overdosis. Democraten zouden zich volgens Kirk inzetten voor illegalen met als enig doel om ze te winnen als kiezers voor hun partij. O ja, en vrouwen zouden, zei hij, hun opleiding en loopbaan moeten opzeggen ‘to submit to a Godly man’.
Nog een Kirk-quote: ‘Omdat de overheid de wil van enkelen aan velen oplegt, zullen velen zich verzetten. Uiteindelijk is het noodzakelijk dat de overheid geweld gebruikt opdat de mensen zich toch aanpassen.’ Charlie Kirk krijgt zondag een heldenbegrafenis in Phoenix, Arizona. De president en menigeen uit zijn staf zal spreken. Er wordt opgeroepen om patriottisch rood, wit en blauw te dragen.
18 september 2025
KODAK EXIT
Gisteren berichtte CNN op haar website dat na 133 jaar het doek definitief lijkt te vallen voor Kodak. De firma was een van de grote spelers – bij tijd en wijle de grootste – in de geschiedenis van de fotografie. Het droeve bericht bracht veel mooie herinneringen boven aan de tijd dat oom Herman over fotografie schreef voor fotomagazine Focus en Het Parool.
Op de grootste fotobeurs van de wereld, de tweejaarlijkse Photokina in Keulen, wenste Kodak altijd het bedrijf te zijn dat de meeste meters vloer in beslag nam, en meestal lukte dat. Mocht ik me bij de persbalie melden om achter de coulissen kennis te nemen van de nieuwste snufjes: weer betere films, een nieuw revolutionair systeem genaamd APS (wat flopte zoals ik al had gedacht) en een steelse blik werpen op tekeningen van de eerste digitale camera – toen die uitkwam was het al te laat.
Als je tijdens de Kina niet voor het prestigieuze Kodakdiner werd geïnviteerd, telde je niet mee. Ooit had ik de eer om naast de zwaarlijvige directeur van Kodak Duitsland te zitten, nog nooit iemand zo snel zijn biefstuk zien wegketsen. Na afloop kregen alle gasten een geelrode tas mee met een stuk of drie nieuwe dikke fotoboeken, een hoop nieuwe films om uit te proberen en andere goodies. Had je collega’s die schaamteloos twee keer langs de afgiftebalie liepen.
Met Hans Zandvliet, een van de Nederlandse vertegenwoordigers van Kodak, raakte ik goed bevriend na een akkefietje tijdens het fotofestival in Arles. Dat werd gesponsord door het Amerikaanse bedrijf. Om de een of andere reden kreeg ik het daar tijdens een fotopresentatie in het oude Romeinse forum aan de stok met de lokale jeugd die me bij de uitgang opwachtte.
Hans was zo aardig niet weg te lopen en te wachten op wat zou gebeuren en moest lachen om hoe ik het oploste. Tja, hij was eens een straatjongen in Den Haag, zoals ik die was geweest in Amsterdam. Hij zette me voortaan altijd op de lijst als er weer iets nieuws van Kodak werd gepresenteerd in Londen of Parijs, vond-ie wel zo gezellig. Ik ook trouwens.
Bij een groot fotofestival in Athene, ook gesponsord door Kodak, mocht ik aanzitten bij het internationale hoofd communicatie – categorie oppergod – van de firma. Later kocht die honderd luxe gesigneerde boeken van Belgisch fotograaf Carl De Keyzer, bij Focus uitgegeven, met een originele foto erin. Kregen we bericht van de douane in New York. Wat ze met de boeken moesten doen, ze werden maar niet ingeklaard. Eén zo’n exemplaar werd een paar jaar terug aangeboden voor $800.
De grootste verzamelaar van Kodakspullen in Nederland, misschien wel van de wereld, is Ruud Hoff. Van hem heb ik ooit een Vest Pocket Kodak camera gekregen, waarvan er twee miljoen zijn verkocht tussen 1912 en 1926. Die War Camera, zoals-ie werd genoemd, van mij dateert van 1914. Het is volgens mij nog het enige item in mijn huis dat rest van het legendarische bedrijf dat fotograferen mogelijk maakte voor iedereen. Als Ruud nog leeft, zal ik eens informeren of-ie nog wat aardigs voor me in de aanbieding heeft.
13 augustus 2025
KAULBACH III 22136
Maria Victoria Kaulbach-van Wickeren moet de historische familiefoto’s in het witte zakje hebben gestopt toen zij tijdens de Japanse bezetting naar Batoe verkaste, waar zij op 6 november 1942 stierf. Haar echtgenoot zat elders in een interneringskamp. Hun dochters hebben toen het zakje bewaard in de zware jaren, die zij waarschijnlijk zowel buiten als in een kamp op Java hebben doorgebracht.
Pas op 24 augustus 1945 vernemen zij dat de oorlog voorbij is. Dan is de ellende nog niet over. Op de onderste foto ligt 20-jarige Maja Kaulbach op het middelste bed, slechts 23 kg vrouw. Het beeld werd vastgelegd door een fotograaf in het gezelschap van Lady Mountbatten toen die half september kamp Banjoe Biroe XI bezocht. Vader Ferdinand Kaulbach is een week eerder bezweken in kamp Ambarawa VII.
Maja en haar oudere zus Vicky maken nog een angstige tijd mee, want de Indonesische revolutie is uitgebarsten. Pas op 7 december vertrekken zij met het Engelse vliegdekschip Venerable naar Ceylon en schepen op 20 maart 1946 in op de Nieuw-Amsterdam, die hen op 10 april in Nederland brengt. Een nieuw, vreemd thuis.
De zussen zijn al een tijdje overleden, en tegenwoordig bezit ik het zo gekoesterde zakje, met dat kampnummer erop. Op zijn minst kan ik het verhaal erachter vertellen in aanloop naar de 15de augustus. Dat bij de bittere wetenschap dat mensen nog steeds andere mensen reduceren tot nummers en hun leed aandoen, in bijvoorbeeld Gaza, de Oekraïne, Congo, Myanmar en zelfs de USA.
30 juli 2025
(PS Het zakje met inhoud en andere familiefoto’s heb ik inmiddels met vreugd mogen overdragen aan een nakomelinge van een derde zus Kaulbach)
INDONESISCHE SCHEPELINGEN
Eenendertig jaar geleden kwam mijn eerste boekje uit: De laatste inlandse schepelingen. Molukkers in dienst van de Koninklijke Marine 1915-1965. Het idee van een fotoboek was wat uit de hand gelopen, omdat er ook een verhaal bij moest. In het land der blinden heeft het mij gemaakt tot een sindsdien met regelmaat geraadpleegde bozo. Maf.
Na al die jaren is oom Herman het nu dikjes aan het overdoen. Opnieuw verdiep ik me in de Marine, Surabaya, de vakbonden, en wat niet meer. Zo luisterde ik van de week online naar een radio-uitzending van twintig jaar geleden. Allerlei experts aan het woord, en opeens hoor ik mezelf praten. Alleen, ik kan me helemaal niets van dat interview herinneren. Oud.
Die Indonesische schepelingen zijn al die jaren nooit ver weg geweest, ze kleven aan me. Toen ik zes jaar geleden ’s avonds langs de beruchte Javazee treinde, deden zelfs de wolken mee. Ze lieten een oorlogsschip meevaren (zie foto). Verbaast me niets, ik denk dat ze me eraan wilden herinneren dat ik nog één kunstje voor ze moet doen. Oké.
13 juli 2025
THANK YOU MISSOURI
Good to see that today in Den Haag again tens of thousands showed their concern over what is going on in Gaza. But to be honest this weekend my mind most of the time wandered off to the US of A.
To my relief hundreds of thousands rallied there all over the nation to show their contempt for their whacko president, his silly parade and his inhuman and unconstitutional lawmaking. From Florida to Michigan, from California to New York.
Thanks American citizens, particularly those in Missouri. Yes the Midwest, but when I lived there – a heck of a time ago – I’ve met with loads of good folks. They are still there and made themselves seen in Kansas City, Columbia, Springfield, St. Joseph, St Louis (photo), Cape Girardeau and even Joplin. So glad there is you.
15 juni 2025
VERGEET AZIË EN GA VERZAMELEN
Het Haags Slavernijmonument staat nog ingepakt en, hoe symbolisch, achter tralies klaar om op 30 juni te worden onthuld. Het heeft alleen betrekking op de transatlantische slavernij, niet op die in Azië. Duidelijk. Er heeft al een traditionele Surinaamse plengoffer-ceremonie plaatsgevonden, sindsdien zijn er een hoop ouderwets Nederlandse plensbuien overheen gegaan.
Doet me deze druilerige zondag mijmeren over het Nationaal Slavernijmuseum in wording in Amsterdam. Dat zal voornamelijk over de transatlantische slavernij gaan, maar vooruit, er komt ook nog wat ruimte voor de Nederlandse slavenhandel in Azië – terwijl die vele malen groter is geweest. Laat Azië dan maar, zou ik zeggen, en noem het gewoon het Transatlantisch Slavernijmuseum. Dat ‘Nationaal’ geloven we wel, en daar er vooral op buitenlandse bezoekers wordt gerekend, zal ‘Transatlantisch’ die gasten meer aanspreken.
Vorig jaar werd bekend dat alleen al voor het gebouw 21 miljoen euro wordt uitgetrokken, het hele museum moet 105 miljoen kosten, waarop vanaf het jaar van opening – van 2029 nu al verschoven naar 2030 – nog eens 8 miljoen euro subsidie per jaar nodig is. Onlangs zijn een directeur en bestuur benoemd, die worden vast niet pas vanaf 2030 betaald. Ach, er valt ook nog zoveel te doen…
Zou je zeggen, wat te denken van de opbouw van een museumcollectie? Eh, collectie? Die blijkt van secundair of van nog minder belang, het gaat het museum om ‘verhalen’. Het plan is bij voorbaat, volgens de brochure ‘Vertel het hele verhaal’, om een ‘bescheiden collectie’ op te bouwen, waarbij men (met al die miljoenen) ook nog eens rekent op giften van particulieren.
Verder: ‘In geval van fysieke objecten van museale waarde zal er veel met bruiklenen gewerkt worden.’ Deze filosofie zou volgens de brochure conform zijn aan de museumdefinitie van de ICOM (International Council of Museums). Lulkoek, in die definitie staat duidelijk dat verzamelen en bewaren van zowel materieel als immaterieel erfgoed tot de taken van een museum behoort.
Misschien moeten de zogenoemde ‘kwartiermakers’ – die volgens zeggen inmiddels over de hele aardbol kennis hebben opgedaan – eens om de hoek in het Amsterdamse gaan kijken. Ik weet al zo twee unieke, particuliere collecties die zij zouden moeten verwerven, of op zijn minst er afspraken over maken voor als de eigenaar – hopelijk nog lang niet – komt te overlijden. Omdat belangrijke museale stukken anders onherroepelijk naar het buitenland verdwijnen.
Scheelt het museum straks een hoop hoge transport- en verzekeringskosten die zij voor bruiklenen moet neerleggen. Sterker, staat bij de bruiklenen getoond in andere musea bij tentoonstellingen over slavernij of Suriname/de Caraïben voortaan stoer het slavernijmuseum genoemd. Kortom, wil het slavernijmuseum ‘het verhaal’ goed vertellen, vergeet Azië, en alsjeblieft, begin met het verzamelen van materieel erfgoed.
8 juni 2025
HOLLAND – SAPARUA
In 1817 komt er een eind aan het bewind van de Engelsen over Indië en keert het Hollands gezag terug. Quirijn Maurits Rudolph Ver Huell (1787-1860) is bevelhebber van de Admiraal Evertsen. Hij tekent zijn schip, liggend bij de Banda-eilanden terwijl het wordt omringd door arombais vol blije eilandbewoners die de Hollanders verwelkomen. Geen wonder, zij zijn er anderhalve eeuw eerder door de Hollanders geïmporteerd nadat de oorspronkelijke bewoners zijn verjaagd of over de kling gejaagd.
De bemanning van de Evertsen is in het want geklommen. Midden op de voorgrond vaart de arombai van Lonthor (tegenwoordig Banda Besar), met speciale Nederlandse vlag en dansers aan boord. Rechts en achter andere arombais. Geheel op de achtergrond het eiland Neira, met bovenop een heuvel het fort Belgica en daarbij de stad Neira, op de berg rechts staat een telegraafpaal. Links het vulkaaneiland Gunung Api.
Op Ambon zal Ver Huell een soortgelijke feestelijke ontvangst te beurt vallen, maar Saparua wordt completely different cook. Daar breekt een grote opstand uit tegen de terugkerende Hollanders. Ver Huell, een verwoed en niet onverdienstelijk tekenaar, legt ook die strijdtaferelen vast (ze liggen tegenwoordig in het Maritiem Museum in Rotterdam). Hij schetst zelfs het enige portret uit die tijd van de hoofdleider van de opstand: Pattimura, al is dat niet zo geslaagd.
Ver Huell is ook de enige die verhaalt van een dappere, jonge vrouw, die aan de zijde van Pattimura en de zijnen strijdt: Christina Martha Tiahahu. Beiden zijn nu nationale helden van Indonesië. En dat hebben zij mede, Martha vrijwel geheel, aan deze kapitein-luitenant-ter-zee te danken. En zijn tekening van Banda, boordevol geschiedenis, is vandaag in handen gevallen van oom Herman, wiens voorouders zowel van Holland als Saparua stammen.
3 juni 2025
EEN MOOIE DAG
Niet dat ik denk dat deze post van mij enig effect zal sorteren. Noch dat enig ander epistel van mijn hand ook maar iets teweeg zal brengen opdat de niet goed te praten moord op burgers snel zal stoppen.
Niet dat Nederlands ‘grootste regeringspartij’ – die zonder leden, nou één blond geverfde dan – er zich iets van zal aantrekken. Niet dat als Nederland fel protesteert, Benjamin Netanyahu er een nacht minder om zal slapen.
Op zijn minst was 18 mei in Den Haag een mooie dag om te constateren dat de afschuw over wat er in Gaza gebeurt, gedeeld wordt door velen. En het is altijd fijn om onder geloofsgenoten te verkeren.
18 mei 2025
(2 dagen later noteerde deze post op Linkedin meer dan 62.000 views en 819 likes)
EEN BIJZONDERE FOTO
Bij mijn lezingen maak ik altijd weer een nieuwe Powerpoint-presentatie en voeg, waar mogelijk, niet eerder gebruikte, aansprekende beelden toe. Voor een praatje in het Nationaal Archief zocht ik naar een foto van Surinamers rond de oorlog in Amsterdam. Daarover bijzonder weinig in de beeldbank van het Stadsarchief.
Wel vond ik bijgaande foto, gemaakt in 1945 door C.A.J. Angelbeek, van een ‘Surinaamse demonstratie op de Dam tijdens de bevrijdingsfeesten’. Het zijn natuurlijk helemaal geen Surinamers, maar Indonesiërs. Misschien wachtend op de komst van de praalwagen met daarop hun Indonesische vrienden en vriendinnen die net als zij de oorlog en de hongerwinter hebben overleefd.
Ten minste twee wachtenden kan ik identificeren. In de invalidenwagen zit de vader van mijn vriend Iwan Faiman (achter de man met hoed). Slamat Faiman was een Javaanse verzetsman die in de oorlog onder meer voor onderduikadressen zorgde. Hij liep kinderverlamming op tijdens de bezetting, kon mede vanwege zijn illegale bezigheden niet voldoende medische hulp krijgen, waardoor hij voorgoed aan die wagen was gekluisterd.
Vriendin Jarti Notohadinegoro herkent in de man links met de alpinopet de jurist Masdoelhak Nasoetion uit Sumatra. Hij was net als Faiman en de vader van Jarti – met wie hij was bevriend – betrokken bij het Indonesisch verzet in Nederland tegen de Duitsers.
Nasoetion zou alras naar Indonesië vertrekken om zich daar in te zetten voor de onafhankelijkheid. Hij ontpopte zich tot adviseur van Mohammad Hatta en alleen daarom werd hij zonder proces of noodzaak in 1948 vermoord door leden van het Korps Speciale Troepen van het KNIL.
Een bijzondere foto derhalve, waarachter een hoop geschiedenis schuilt – nu helemaal met het oog op 80 jaar vrijheid. En ik zou hem ook zeker in mijn boek Zijn jullie kerels of lafaards hebben geplaatst, had ik van het bestaan geweten. Voor de Powerpoint kan ik hem echter niet gebruiken, moet nog steeds de echte Surinamers vinden…
9 maart 2025